Skip links

حسابداری صنعتی

درجهان امروز با گســترش و تنوع فعالیتهاى تولیدى وخدماتى همچنیــن پیچیدگى روز افزون در زمینه تجارت
وصنعت لزوم تفکیک رشــته ها و شــاخه هاى تخصصى حســابدارى احســاس مى شود.

تعریف حسابدارى صنعتى:

براى حســابدارى صنعتى ( حسابدارى بهاى تمام شده ) تعاریف بســیارى ارائه گردیده است که دو تعریف زیر از
آن جمله مى باشد.
حسـابدارى صنعتى بخشى از سیســتم علمى اطلاعات حسابدارى است که اطلاعات مربوط به هزینه هاى ساخت
محصول براى استفاده در حسابدارى مدیریت و حسابدارى مالى را جمع آورى ، پردازش و ارائه مى نماید.
حســابدارى صنعتى به شاخه اى از حسابدارى اطلاق مى شود که جمع آورى اطلاعات مربوط به عوامل هزینه ،
محاســبه بهاى تمام شــده محصولات و خدمات، همچنین ارایه روشهاى تقلیل بهاى تمام شده تولید از طریق تجزیه و
تحلیل گزارشها وبررسى شیوه هاى تولید را عهده دارمى باشد.

 

اهمیت حسابدارى بهاى تمام شده:

حســابدارى بهاى تمام شــده با بکارگیرى سیستمها ، روشها و شــیوه هاى متداول و مخصوص به خود. مدیریت را
جهت برنامه ریزى ، کنترل وارزیابى نتایج عملیات مجهز نموده و نقش بازوى مدیریت دربرنامه ریزى و کنترل فعالیتها
را ایفامى نماید.
این شــاخه از حســابدارى، مدیریت را دربرآورد و جمع آورى اطلاعات مربوط به عوامل هزینه شامل ( هزینه مواد
اولیه ، هزینه حقوق و دســتمزد و ســایر هزینه هاى تولیدى) یارى مى نماید. این عمل به مدیران امکان مى دهد تاجهت
افزایش تولید با توســعه تاسیســات و تغییر ماشــین آلات ازطریق مختلف مانند خرید، تعویض ، ســاخت و یا اجاره
تاسیســات وماشــین آلات جدید تصمیم گیرى نمایند. همچنین برآورد و جمع آورى اطلاعــات مى تواند مدیران را
درجهت کاهش تولید ( درشرایط نامناسب) یارى نماید.

به طور مثال . اگر مدیران یک واحد تولیدى تصمیم داشته باشند تولید را افزایش دهند مى توانند ماشین آلات مورد
نیاز خودرابه یکى از طریق زیر تهیه نمایند:
۱ .خرید ماشین آلات جدید
۲ .اجاره ماشین آلات موردنیاز.
۳ .تعویض ماشین آلات موجود با ماشین آلات جدید.

حسابدارى بهای تمام شده مى تواند با برآورد هزینه هاى لازم براى استفاده هریک از شیوه هاى فوق . بهاى تمام شده
محصول ساخته شده در هر شیوه را نیز برآورد نماید. دراین صورت مدیریت با درنظرگرفتن امکانات و محدودیتهاى
واحد تجارى و باتوجه به برآوردهاى انجام شــده در حســابدارى صنعتى مى تواند بهترین و باصرفه ترین راه ممکن را
انتخاب و به مرحله اجرا در آورد. همچنین مدیران با استفاده از اطلاعات ارائه شده بوسیله حسابدارى صنعتى، دوایر و
مراکزى را که کارائى کمترى دارند و یا وظایف خود را به درستى انجام نداده اند. شناسائى مى نمایند.

hesabdari sanati

وظایف حسابدارى صنعتى:

به طور خلاصه وظایف حسابدار صنعتى عبارت است از :
۱ .ایجاد روش ها وشیوه های اعمال کنترل درجهت کاهش معوق هزینه ها.
۲ .کمک به مدیران در جهت اجراى برنامه ها.
۳ .ارزیابى موجودى هاى جنســى ( موجودى مواد ، موجودى کالاى درجریان ســاخت و موجودى کالاى ساخته
شده) به منظور هزینه یابى و قیمت گذارى آنها ونیز ارائه روشهاى کنترل مقدارى موجودى ها.
۴ .راهنمائى مدیریت درجهت تصمیم گیرى هاى نهائى به منظور انتخاب بهترین راه حل از راه حل هاى موجود.
۵ .پیش بینى و برآورد هزینه هاى تولید براى یک دوره معین ( ازطریق تنظیم بودجه )
۶ .جمع آورى ، تفکیک، ثبت و تسهیم هزینه ها.

کاربرد حسابدارى بهاى تمام شده:

اســتفاده ازحســابدارى صنعتى و نتایج حاصل از آن تنها به موسسات تولیدى محدود نمى شود. بلکه موسسات غیر
تولیدى شــامل اکثرموسســات خدماتى (بیمارستانها، موسسات آموزشى ، شــرکتهاى بیمه ، شرکتهاى حمل ونقل بار
ومســافر ، عمده فروشان وادارات دولتى ) نیز مى توانند ازحسابدارى صنعتى و نتایج حاصل از آن جهت محاسبه بهاى
تمام شده خدماتى که ارائه مى دهند ونیز جهت افزایش کارائى فعالیتهاى خود استفاده نمایند.
به عنوان مثال . دریک بیمارســتان امکان محاســبه بهاى تمام شده یک تخت بیمارســتانى درمدت یک روز بدون
درنظرگرفتن ســایر خدمات ارائه شــده به بیمار وجوددارد که آنرا اصطلاحا ( تخــت روز) مى نامند.

اصطلاحات متداول درحسابدارى بهاى تمام شده

علــوم وفنون هریــک داراى اصطلاحات خاص خود مى باشــند که با بکارگیرى این اصطلاحــات . درک مطالب
مربوط به آن علوم و فنون ســاده ترخواهد شــد. برهمین اساس حسابدارى بهاى تمام شده نیز داراى اصطلاحاتى است
که هرکدام نشانگر مفهوم خاصى مى باشند.

 ۱.هزینه یابى:
محاسبه بهاى تمام شده کالاى ساخته شده ومحاسبه بهاى تمام شده موجودى کالاى درجریان ساخت را
اصطلاحا هزینه یابى گویند.

۲.تولید:
عبارت از تغییر شــکل و یاتغییر ماهیت مواد . طى مراحل مختلف به کالاى ساخته شده مى باشد به طورى که پس
از این تغییر مواد خام، دیگر شــکل و ماهیت قبلى را نداشــته باشــد . به عنوان مثال . درکارخانه هاى ذوب آهن سنگ
آهن را به آهن ورق ، تیر آهن و … تبدیل مى نمایند.

۳.عوامل بهاى تمام شده:
عبارت از هزینه هائى است که براى ساخت محصول به مصرف مى رسند که شامل مواد اولیه ، دستمزد و سایر هزینه
ها (سربارساخت ) مى باشند.

۴.کالاى ساخته شده:
به محصولاتى گفته مى شود که فرآیند تولید را طى نموده و اصطلاحاً تکمیل شده و براى فروش آماده باشند.

۵.کالاى درجریان ساخت:
به محصولات یاموجودى هائى اطلاق مى شود که ساخت آن هنوز به پایان نرسیده وتکمیل نشده باشند.
به عنوان مثال : دریک پالایشــگاه . نفت خام که به عنوان مواد اولیه مى باشــد دریک فرآیند تولید به محصولات و
فرآورده هائى مانند بنزین هواپیما ، بنزین ســوپر ، بنزین معمولى ، نفت ســفید ، نفت گاز ، نفت کوره ، قیر و … تبدیل
مى شود.

 

جایگاه حسابدارى بهاى تمام شده

باتوجه به تخصصى شــدن موضوع هزینه یابى و افزایش حجم فعالیتها درموسسات تولیدى ، همچنین لزوم تفکیک
هزینه ها ومحاســبه بهاى تمام شــده محصولات ساخته شــده ، به منظور دســتیابى به اهداف مورد انتظار ، ایجاد دایره
حسابدارى صنعتى به موازات دایره حسابدارى مالى ضرورى به نظر مى رسد.
دایره حســابدارى مالى وضعیت مالى موسســه را با ارائه گزارشــهاى مالى ( صورت خلاصه سود وزیان ، ترازنامه
و صورت گردش وجوه نقد) منعکس مى نماید. این گزارش ها عموما برون ســازمانى بوده و نشــان دهنده این است که
فعالیتهاى موسســه درطول دوره مالى چه نتایج کلى دربرداشته است.. ولى دایره حسابدارى بهاى تمام شده به جزئیات
فعالیتهاى دوایر تولیدى ، مراکز هزینه وقسمتهاى مختلف مى پردازد و نتایج به دست آمده را در قالب گزارشهائى مانند
گزارش مصرف مواد ، گزارش ســاعت کار انجام شــده ، اوقات تلف شده ، ضایعات تولید ، همچنین قیمت تمام شده
محصولات ســاخته شــده و درجریان ساخت و… در اختیار مدیران قرار مى دهد که معمولا گزارشهاى درون سازمانى
محسوب مى شوند.

Leave a comment