Skip links

اصول بیمه

اصول بیمه یا اصول حاکم بر قراردادهای بیمه به تعهداتی گفته میشود که طرفین قرارداد در انعقاد بیمه باید به آن عمل کنند. این اصول بیمه عبارتند از:

  • اصل حسن نیت
  • اصل غرامت
  • اصل نفع بیمه‌پذیر
  • اصل جانشینی
  • اصل تعدد بیمه
  • اصل داوری
  • اصل علت نزدیک
  • اصل اتکایی

اصل حسن نیت

در تمامی قراردادهای بیمه، اصل حسن نیت باید یکی از عوامل اساسی حاکم بر قرارداد باشد که هر دو طرف ملزم به رعایت هستند.

متقاضی بیمه در هنگام عقد قرارداد باید تمامی اطلاعاتی که لازم است برای تخمین ریسک موجود در دست باشد، با کمال صداقت ارائه کند. بیمه‌گر نیز موظف است تمامی تعهدات خود در پرداخت خسارت و زمان وقوع حادثه را به شکل واضح و هیچ گونه ابهامی مشخص کند.

اگر هر یک از طرفین در رعایت این اصل تخلفی انجام دادند، طرف مقابل می‌تواند به‌صورت یک‌جانبه اقدام به فسخ قرارداد کند.

بیمه‌گر به صورت کامل به شخصی که قرارداد بیمه را بسته اعتماد و حسن نیت دارد و در نتیجه فرد یا شرکت بیمه شده باید با نهایت صداقت پاسخ مثبت به این حسن نیت بدهد.

اصل غرامت

برخی افراد، بیمه را به منبع درآمدی برای خود فرض می‌کنند و با ایجاد خسارت‌های عمدی، سعی در دریافت پول از بیمه‌گر را دارند.

به موجب اصل غرامت، بیمه‌گذار برای دریافت خسارت، باید موارد زیر را به اثبات برساند:

  • حادثه‌ای برای مورد بیمه اتفاق افتاده است
  • حادثه باعث به وجود آمدن خسارت شده است
  • رابطه علیت بر وقوع حادثه و خسارت واردشده حاکم است
  • مورد بیمه هنگام وقوع حادثه موجودیت داشته و ارزش تعیین‌شده را دارا بوده است

به موجب این اصل هر فردی با ادعای خسارت نمی تواند از بیمه حق بیمه طلب کند. به همین منظور کارشناسان بیمه برای بررسی عوامل مختلف، تلاش می‌کنند تا اثبات یا عدم اثبات ادعای فرد بیمه شده را بررسی کنند.

اصل نفع بیمه‌پذیر

طبق این اصل، کسی می‌تواند خسارت دریافت کند که مالک مورد بیمه باشد. یعنی کسی که صاحب اموال نیست، نمی‌تواند آن را بیمه کرده و در صورت بروز حادثه از بیمه‌گر غرامت دریافت کند.

در صورتی هم که مالک مورد بیمه، بعد از عقد قرارداد بیمه آن را به شخص دیگری بفروشد یا واگذار کند، نفع بیمه‌گذار قطع می‌شود.

اصول قرارداداصل جانشینی

این اصل زمانی اجرا می‌شود که دلیل بروز خسارت، کوتاهی و تقصیر افراد دیگر باشد.

در چنین شرایطی بیمه‌گذار خسارت را از بیمه‌گر دریافت می‌کند و حق پیگرد عامل و مسئول حادثه، به‌صورت وکالتنامه به بیمه‌گر واگذار می‌شود. همچنین در چنین حالتی خسارت دریافت شده از عوامل ایجاد حادثه، به بیمه‌گر تعلق می‌گیرد و بیمه‌گذار حق ندارد ۲ بار خسارت دریافت کند.

بسیاری از این موارد که جنبه حقوقی دارند کاملا وابسته به قوانین جاری کشور است. در نتیجه بهتر است اگر مشکلاتی رد این زمینه دارید حتما از یک مشاور حقوقی یا وکیل استفاده کنید. بسیاری از مشاوران حقوقی به صورت تخصصی در مورد بیمه و حواشی مربوط به آن فعالیت دارند.

اصل تعدد بیمه

این اصل زمانی اهمیت می‌یابد که فردی، مورد بیمه را طی چند قرارداد، بیمه کرده باشد.

تعدد بیمه باعث نمی‌شود قراردادهای بیمه باطل شوند؛ ممکن است تمامی قراردادها معتبر باشند.

در صورت وجود ۳ شرط زیر، تعدد بیمه برخلاف اصل غرامت می‌تواند باشد:

  • جمع مبالغ بیمه شده از ارزش واقعی مورد بیمه بیشتر باشد.
  • از همه بیمه نامه‌ها، یک نفر نفع ببرد؛ اگر افراد مختلفی در یک دارایی ذی‌نفع باشند، هر کدام از این افراد می‌تواند آن شی را بیمه کند. اما باید توجه داشته باشید، که در صورت بروز حادثه و پرداخت خسارت، فقط فردی که در آن زمان ذی‌نفع بوده، می‌تواند خسارت را دریافت کند.
  • خطرهای بیمه‌‌شده در تمامی بیمه‌نامه‌ها یکسان باشد. اگر یک دارایی در مقابل خطرات مختلف بیمه شده باشد، قرارداد بیمه دچار مشکل نخواهد شد.

اصل داوری

در صورت بروز هرگونه اختلاف بین بیمه‌گر و بیمه‌گذار، داوری توسط متخصصان بیمه انجام می‌شود و از روند طولانی طرح دعوا در دادگاه جلوگیری می‌شود.

این موضوع کمک می کند تا روندهای دادرسی طولانی برای مشکلات بیمه‌ای ایجاد نشود. استفاده از این اصل به بهبود استفاده از بیمه نیز کمک می کند.

اصل علت نزدیک

این اصل زمانی به کار می‌آید که علت‌های مختلف و به هم پیوسته باعث به وجود آمدن خسارت شود، در صورتی که تمامی این حوادث تحت پوشش بیمه‌نامه نیست.

در این شرایط بررسی‌هایی انجام می‌شود تا مشخص شود خسارت به چه دلیل حاصل شده است.  اگر علت اصلی حادثه تحت پوشش بیمه باشد، بیمه‌گذار خسارت را دریافت می‌کند، در غیر این صورت بیمه‌گر هیچ تعهدی در قبلا بیمه‌گذار ندارد.

اصل اتکایی

طبق این اصل شرکت‌های بیمه ریسک بیمه‌شده را تا جایی که ممکن است، در سطع وسیعی پخش می‌کنند.

در چنین شرایطی بیمه‌گر با توجه به سرمایه و ذخایر خود، بخشی از ریسک‌های صادره را به حساب خود نگه می‌دارد و مازاد بر توان‌اش را بین بیمه‌گران اتکایی مختلف تقسیم می‌کند.

آیا اصول بیمه در انواع بیمه لحاظ می شود؟

همان‌طور که گفته شد، بیمه انواع مختلفی دارد، ممکن است در برخی قراردادها نیاز به رعایت تمام اصول ذکرشده نباشد.

به‌طور کلی در تمامی رشته‌های بیمه، دو اصل حسن نیت و نفع بیمه‌پذیر باید رعایت شود.

اصل غرامت و اصل جانشینی نیز باید در قرارداد بیمه‌های اموال حتما لحاظ شود. در بیمه‌های مسئولیت، اصل غرامت باید رعایت شود، اما لزومی به انعقاد اصل جانشینی وجود ندارد.

در بیمه‌های اشخاص، به‌خصوص بیمه‌های عمر و حوادث، با توجه به این امر که ارزش انسان با پول قابل محاسبه نیست، اصل غرامت و جانشینی قابل طرح نیست.

Leave a comment